Film Analizi: Her Şey Çok Güzel Olacak

Bazı filmler vardır, sadece izlenmez; hissedilir. Her Şey Çok Güzel Olacak, Türk sinemasında bu hissi en sade ama en etkili biçimde veren yapımlardan biridir. Aradan yıllar geçmesine rağmen hâlâ konuşulmasının sebebi de tam olarak burada saklıdır. Çünkü bu film, büyük olaylardan çok küçük duyguların, yüksek sesli mesajlardan çok içten gelen kırılmaların filmidir.

Filmin Konusu

Film, hayatı bir türlü düzene girmeyen Altan ile onun tam zıttı olan kontrollü ve içine kapanık kardeşi Nuri’nin yollarının kesişmesiyle başlar. Altan, yaptığı bir hatanın ardından kendisini bir anda karmaşık bir durumun içinde bulur ve bu süreçte istemeden de olsa Nuri’yi de işin içine çeker. İki kardeş, bu durumdan kurtulmak için birlikte bir yolculuğa çıkmak zorunda kalır. Ancak bu yolculuk sadece bir kaçış planı değildir. Zaman geçtikçe aralarındaki gerilim, geçmişten gelen kırgınlıklar ve birbirlerine karşı bastırdıkları duygular ortaya çıkmaya başlar.

Film ilerledikçe fark edilir ki mesele başlarına gelen olaylar değil; bu olayların içinde kendileriyle nasıl yüzleştikleridir.

Altan için bu süreç ilk defa sorumlulukla temas etmek anlamına gelirken Nuri için kontrolü gevşetmenin ne kadar zor ama gerekli olduğunu gösterir. İki karakter de değişmez ama dönüşmeye başlar. Ve bu dönüşüm, filmin en gerçek tarafını oluşturur.

Yapım ve Yönetmenlik

Filmin yönetmen koltuğunda Ömer Vargı yer alır. Vargı’nın en belirgin başarısı, hikâyeyi büyütmeden anlatabilmesidir. Kamera dili sade, anlatım doğaldır. Abartılı dramatik anlar yerine gündelik hayatın içinden kesitlerle ilerler. Bu tercih aslında bilinçlidir. Çünkü film, hikâye anlatmaktan çok insan göstermeyi hedefler. Seyirciye ne düşüneceğini söylemez; sadece izlettirir. Ve bu da filmi zamansız kılar.

1990’ların sonu Türk sineması için bir dönüşüm dönemiyken, bu film o dönemin ruhunu hem taşıyan hem de aşan bir iş olarak öne çıkar. Ne tamamen ticari bir komedi ne de ağır bir dramdır. İkisinin tam ortasında oldukça dengeli bir yerde durur.

Oyuncu Kadrosu

Filmin en güçlü taraflarından biri de oyuncu seçimidir. Çünkü karakterler sadece yazılmaz adeta oyuncuların üzerine oturur.

Altan – Cem Yılmaz

Bu film, Cem Yılmaz’ın sinemadaki ilk başrol deneyimidir ve oldukça dikkat çekicidir. Onu genellikle sahnedeki enerjisiyle tanırız; hızlı, esprili, dikkat çekici… Ancak burada daha farklı bir performans görürüz. Altan karakteri üzerinden mizahın sadece güldürmek için değil saklamak için de kullanılabileceğini gösterir. Yılmaz’ın doğallığı, karakterin inandırıcılığını artırır. Onu izlerken bir oyuncudan çok gerçekten tanıdığımız birini izliyormuş hissi oluşur.

Nuri – Mazhar Alanson

Mazhar Alanson ise filmin duygusal dengesini kuran isimdir. Daha sakin, daha içe dönük bir performans sergiler. Ancak bu sakinlik yüzeysellik değildir. Aksine karakterin iç dünyasını küçük mimiklerle ve kısa duraksamalarla hissettirir. Nuri karakteri üzerinden kontrol ihtiyacının ne kadar yorucu olabileceğini gösterir. Alanson’un performansı, filmdeki duygusal derinliği taşıyan en önemli unsurlardan biridir.

Yardımcı Oyuncular

Filmde yan karakterler de hikâyeye katkı sağlayacak şekilde kullanılmıştır. Hiçbiri gereksiz değildir ve hiçbiri hikâyeyi zorlamaz. Her biri ana karakterlerin yolculuğunu destekleyen küçük ama önemli parçalar gibi çalışır. Bu durum da filmin genel atmosferini daha gerçek kılar. İzleyici, kurgu bir dünyanın içinde değil tanıdık bir hayatın içindeymiş gibi hisseder.

Psikolojik Bakış Açısı

Filmin asıl gücü anlamında çıkmaktadır. Yani yüzeyde anlatılan bir olaylar zinciri olsa da derinlerde çok daha evrensel temalar vardır: Örneğin; yetersizlik hissi, kaçınma ve kontrol etme davranışları, kardeşlik ilişkilerinde bastırılmış duygular, görülme ve anlaşılma ihtiyacı. Altan ve Nuri, iki farklı insan gibi görünse de aslında aynı duygunun etrafında dönerler. Biri bu duygudan kaçar diğeri onu kontrol etmeye çalışır. Ancak her iki yol da onları yüzleşme yoluna getirir.

İlk bakışta oldukça sade bir kurguya sahip gibi görünür. Hayatı bir türlü düzene sokamayan Altan ile onun tam zıttı olan kontrollü ve daha içine dönük kardeşi Nuri’nin yolları kesişir ve birlikte istemeden de olsa bir yolculuğa çıkarlar. Ama aslında bu yolculuk fiziksel olandan çok daha fazlasıdır. Hikâye ilerledikçe fark edilir ki izlediğimiz şey iki kardeşin macerasından çok insanın kendiyle kurduğu ilişkinin bir yansımasıdır.

Altan karakterine baktığımızda ilk dikkat çeken şey onun rahat tavırlarıdır. Hayatı çok da ciddiye almayan sürekli bir şekilde bir şeyleri erteleyen işleri yarım bırakan her durumu şakaya vurabilen bir profil çizer. Ancak bu yüzeyin altında oldukça tanıdık bir psikolojik yapı vardır. Altan’ın asıl meselesi sorumsuzluk değil çoğu zaman fark edilmeyen bir yetersizlik hissidir. Kendisini bir şeyleri başaramayacak biri olarak konumlandırdığı için baştan savma bir hayat kurar. Böylece gerçekten deneme riskini de ortadan kaldırmış olur. Çünkü denemek başarısız olma ihtimalini de beraberinde getirir. Bu noktada mizah, onun en güçlü savunma mekanizmasına dönüşür. Gülerek, hafifleterek, ciddiyeti dağıtarak aslında kendisini korur. Bu durum aslında günlük hayatta da sıkça gördüğümüz bir örüntüdür. Bazı insanlar en çok güldüren kişilerdir ama en çok saklananlar da yine onlardır.

Nuri ise Altan’ın tam karşısında konumlanır. Düzenli, planlı ve temkinlidir. Hayatını belirli sınırlar içinde tutar ve bu sınırların dışına çıkmamaya özen gösterir. İlk bakışta daha sağlam bir karakter gibi görünse de onun da kendi içinde taşıdığı başka bir gerilim vardır. Nuri’nin dünyasında kontrol bir tercih değil bir ihtiyaçtır. Çünkü kontrol kaybolduğunda neyle karşılaşacağını bilmez. Bu yüzden duygularını bastırır, spontane davranışlardan uzak durur ve güvenli alanında kalmayı seçer.

Bu iki karakterin karşı karşıya gelişi aslında klasik bir zıtlık hikâyesi gibi görünür. Fakat film ilerledikçe bu zıtlığın yüzeysel olduğu anlaşılır. Altan da Nuri de farklı yollarla aynı duygudan kaçmaktadır: yetersizlik hissi. Biri bu duygudan kaçarak uzaklaşır diğeri ise onu kontrol ederek bastırmaya çalışır. Ancak her iki durumda da temel ihtiyaç aynıdır; anlaşılmak ve kabul görmek.

Filmin en güçlü taraflarından biri de bu psikolojik gerilimi abartmadan gündelik hayatın içinden bir doğallıkla sunabilmesidir. Karakterler dramatik monologlar yapmaz büyük yüzleşmeler yaşamaz. Aksine küçük diyaloglar ve sıradan anlar içinde kendilerini açığa çıkarırlar. Bu da filmi daha gerçek ve daha samimi kılar. İzleyici olarak kendimizi bu karakterlerin yerine koymakta zorlanmayız. Çünkü onların yaşadığı duygular hepimizin bir yerden tanıdığı duygulardır.

Yolculuk teması burada oldukça kritik bir rol oynar. Başlangıçta bir kaçış gibi görünen bu süreç zamanla bir yüzleşmeye dönüşür. Mesafe arttıkça karakterlerin savunmaları zayıflar ve gerçek duygular daha görünür hale gelir. Bu durum psikolojik olarak da oldukça anlamlıdır. İnsan çoğu zaman bulunduğu yerden uzaklaşarak rahatlayacağını düşünür ancak asıl mesele bulunduğu yer değil taşıdığı duygulardır. Film bu gerçeği çok sade ama etkili bir şekilde hissettirir.

''Her şey çok güzel olacak'' cümlesi ise filmin en çarpıcı noktalarından biridir. Bu cümle ilk duyulduğunda bir umut ifadesi gibi gelir. Ancak film ilerledikçe bu ifadenin daha derin bir anlam taşıdığı fark edilir. Bu bir garanti değildir, bir söz de değildir. Daha çok insanın kendine söylediği bir tür telkindir. Hayatın her zaman güzel olmayacağını bilerek yine de devam edebilmek için kurulan bir cümledir. Filmin sonunda büyük bir değişim yaşanmaz. Altan bir anda sorumluluk sahibi birine dönüşmez Nuri de tamamen kontrolü bırakmaz. Ancak ikisinde de küçük bir yumuşama hissedilir. Birbirlerine karşı bakışları değişir. Belki de en önemlisi ilk kez gerçekten birbirlerini görmeye başlarlar. Bu açı çoğu zaman hayatın içinde fark etmediğimiz ama en temel ihtiyaçlarımızdan biri olan görülme ihtiyacını hatırlatır.

Bu film aslında yüksek sesle mesajlar veren bir yapım değildir. Tam tersine alçak sesle konuşur. Ama dikkatle dinlendiğinde oldukça güçlü şeyler söyler. İnsanın kendine karşı dürüst olmasının ne kadar zor olduğunu, kaçmanın da kontrol etmenin de aslında aynı yerden beslendiğini ve bazen değişimin büyük adımlarla değil küçük farkındalıklarla başladığını anlatır. Belki de bu yüzden film bittikten sonra geriye büyük bir ders değil ama tanıdık bir his kalır. İnsan kendi hayatına dönüp bakmak ister. Nerede kaçtığını, nerede fazla kontrol ettiğini, nerede gerçekten hissetmekten uzaklaştığını düşünür. Ve içten içe şu cümleyi biraz daha farklı bir yerden duymaya başlar:

Her şey çok güzel olmayabilir ama belki de biz değiştikçe hayatın hissettirdikleri değişir.